Elk jaar trek ik met mijn zoons de stekker eruit. Geen agenda, geen schermen, geen afspraken. Alleen wij, een auto met meer comfort dan verstandig is, en Schotland dat daar genadeloos misbruik van maakt. Eén volle tank of opgeladen accu en je rijdt een realiteit binnen waar niemand vraagt hoe je week was. Geen strak reisschema, geen opsmuk. Alleen regen, modder, whisky en landschappen die weigeren zich te gedragen.

Schotland is geen bestemming voor Instagram-perfectie waar geen druppel regen mag vallen. Het is een plek die eerder vraagt of je überhaupt wel tegen regen kán. Tijdens onze roadtrip met de Volvo, om precies te zijn de Volvo XC90 T8 AWD Plug-in Hybrid Ultra, trekken we door de Borders, varen naar Jura en belanden in de Cairngorms. De auto blijft onverstoorbaar, maar het land laat zich op geen enkel moment sturen. Daar zit precies de lol – en de ellende – van Schotland.

Start van de roadtrip richting de Borders

We rijden vanuit Amsterdam richting Duinkerken, pakken de ferry naar Dover en trekken via Engeland omhoog naar Gordon. Zodra we Northumberland binnenrollen verandert alles. Het landschap opent zich, de heuvels worden harder, het licht kouder. Alsof het gebied alvast wil zeggen: welkom, maar verwacht geen comfort.

Glasgow Cathedral

In Glasgow duiken we de kathedraal in. Een bouwwerk dat al eeuwen weigert om te wijken voor tijd of tegenslag. Het voelt niet als een religieuze plek, maar eerder als een kluis waarin de geschiedenis zichzelf heeft opgeborgen. Buiten bruist de stad, maar wij zijn onderweg naar gebieden waar stilte harder klinkt dan verkeer.

West Highland Way vanuit Tyndrum

Bij Tyndrum stappen we op een kort deel van de West Highland Way. De bodem is zompig, de lucht zwaar. Langs het kleine meer The Lochan of the Lost Sword hangt een verhaal dat al generaties meegaat. Of er ooit zwaarden in het water zijn gegooid interesseert niemand; de sfeer vertelt genoeg. Mist, stilte en een landschap dat niet hoeft uit te leggen hoe oud het is.

Naar Jura via Islay

Vroeg in de ochtend varen we naar Islay en maken daar de oversteek naar Jura. Het eiland heeft geen boodschap aan bezoekers. De wind schuurt langs de heuvels, regen striemt de ramen, herten staan langs de weg alsof ze het verkeer controleren. Op dit eiland ben jij de gast en is de natuur de huisbaas.

Het Jura Hotel

Het Jura Hotel is geen hotel waar iemand op je staat te wachten met warme handdoeken en een glas bubbels. Hier krijg je eerder een knikje, een sleutel en de impliciete boodschap: je redt je wel, toch? En precies dat past bij het eiland. Het gebouw kijkt uit over Small Isles Bay alsof het al een eeuw lang in de gaten houdt wie er binnenkomt en wie er wéér in de storm verdwijnt.

Het interieur is eenvoudig, geen marmeren lobby, geen designmeubels die om foto’s smeken. Alles is functioneel, warm genoeg, schoon, en meer heeft een mens op Jura niet nodig. Luxe zit hier niet in overdaad maar in het wegvallen van ruis. In het restaurant hoor je de wind tegen de ramen terwijl je wacht op een bord dat met aandacht is gemaakt. De houten vloer kraakt, de barman kent de namen van bijna iedereen op het eiland, en de open haard maakt duidelijk dat comfort hier wordt verdiend, niet geserveerd.

’s Avonds, als het donker wordt en de storm aantrekt, voelt het hotel als een veilige cocon aan de rand van een wereld die je zo zou kunnen opslokken. Vanuit je kamer kijk je uit over het water, waar het licht constant verandert en de horizon soms lijkt te verdwijnen. Dat is de charme van het Jura Hotel: het is niet indrukwekkend door wat het heeft, maar door wat het weglaat. Geen ruimte voor opsmuk, alleen voor rust, eerlijkheid en een beetje whisky, precies zoals het eiland het bedoelt.

Jura: storm, hikes en whisky

Storm Floris slaat toe. Windstoten van rond de tweehonderd kilometer per uur, wegen die verdwijnen in water en huizen die kraken in hun fundamenten. Op Jura krijg je geen warm welkom; je krijgt de waarheid.

Tussen de korte hikes door ontstaat een idee: een ronde die het eiland in één dag samenvat. Geen officieel pad, geen gele bordjes. Een route die je leest uit het landschap zelf. Zo ontstaat de Jura Heritage Hike, The Craighouse Round. Een dagtocht van 27 kilometer die je niet cadeau krijgt maar verdient. Regen, moeras, klimmen, dalen en vooral kiezen om door te gaan.

Later staan we in de Jura-distilleerderij in Craighouse. Fiona laat ons Bourbon Cask, Rum Cask, 12yo en 14yo proeven. Niet als proeverij, maar als les. Jura Whisky is het eiland in vloeibare vorm: ruw, eerlijk, zonder opsmuk. Precies wat ik eerder beschreef in Van trail naar dram: het verhaal van Jura Whisky.

Cairngorms: trailrunnen, hiken en quadrijden

We rijden terug richting het vasteland en stoppen bij Glen Lyon Coffee Roasters in Aberfeldy voor een espresso die eindelijk smaakt alsof iemand aandacht heeft gehad. Daarna door naar de Cairngorms. Trailrunnen, hiken, quadrijden. Bergen die je schema uitlachen en je eigen tempo forceren.

Rogart en het Highland Shooting Centre

Verder naar Rogart. In Lairg schieten we kleiduiven en met de long rifle. Terwijl de echo’s door de heuvels galmen, voelt het alsof de tijd hier stilstaat.

Daarna lunchen we bij The Salt and Salmon Company bij de Falls of Shin. Geen fotogenieke zalm dit keer, maar een bagel met haggis die zo stevig, kruidig en schaamteloos Schots is dat je even vergeet dat dit officieel ‘lunch’ heet. Het is het soort gerecht dat je niet netjes eet, maar ondergaat, precies passend bij een roadtrip waar niets volgens het boekje hoeft.

Braemar en The Fife Arms

In Braemar trekken we de deur open bij The Fife Arms, waar we traditiegetrouw een koffie drinken onder Nude and Man with a Pipe (1967) van Pablo Picasso. Het is onze vaste tussenstop, een soort ritueel voordat we verder zuidwaarts rijden. Vanaf hier slingeren we door Cairngorms National Park, langs heuvelruggen die nog nat zijn van de ochtendmist, richting Newcastle. Het landschap wordt zachter, de contouren minder ruig, alsof Schotland ons langzaam probeert uit te zwaaien.

Terug in Newcastle

In Newcastle sluiten we de cirkel. De ferry brengt ons terug naar Nederland. De deadlines wachten, de afspraken groeien alweer in de agenda. Maar Schotland blijft. Het hangt aan je, kruipt onder je huid en laat je anders naar regen kijken.

Antwoorden op veelgestelde vragen

Is de West Highland Way zwaar?
In Tyndrum pak je een korter stuk mee dat goed te doen is, maar wie de volledige 154 kilometer loopt, krijgt te maken met regen, modder en wisselend terrein. Precies dat maakt de route aantrekkelijk.

Kun je de Jura whisky distilleerderij bezoeken?
Ja, bezoekers zijn welkom in Craighouse. Verwacht een kleinschalige en persoonlijke rondleiding, geen stroom toeristen.

Wat maakt trailrunnen in de Cairngorms bijzonder?
Het terrein is grillig en uitdagend. Je rent niet om snelheid te maken, maar om te dealen met wat de bergen je voorschotelen.

Is Jura makkelijk bereikbaar?
Niet echt. Je reist via Islay en neemt een kleine ferry verder. De afgelegen ligging houdt grootschalig toerisme buiten de deur.

Wat is de beste periode voor een Schotland roadtrip?
Er bestaat geen ideale periode. Zomer betekent midges, winter brengt stormen. Het is kiezen tussen soorten ongemak.

Waar deze roadtrip voor mij op uitkomt

Deze roadtrip had nooit zo mooi ontspoord kunnen verlopen zonder Volvo Cars Nederland en Jura whisky. Geen franje, geen heroïek, gewoon wind die je jas openrukt, regen die je plannen uitlacht en een eiland dat weigert mee te werken. Precies zoals Schotland bedoeld is. Zie het vooral als een vriendelijke duw in de rug, geen handleiding. Als dit land je roept, ga dan vooral. Het luistert toch niet naar plannen.